Ўзбекистон Республикаси Бош вазири раҳбарлигида 2026 йил 6 февраль куни ўтказилган 24-сонли баён ижросини таъминлаш мақсадида аҳоли ўртасида кибержиноятларнинг олдини олиш юзасидан.

Сўнгги вақтларда суд органлари номидан фуқароларни алдашга қаратилган ҳолатлар кузатилмоқда. Жумладан, сохталаштирилган суд ҳужжатлари юбориш, ёлғон қўнғироқлар орқали ўзини суд ходими сифатида таништириш, шунингдек, SMS ва интернет орқали шубҳали хабарлар тарқатиш ҳолатлари учрамоқда.

Фуқаролардан огоҳ бўлиш талаб этилади. Суд органлари ҳеч қачон телефон орқали пул талаб қилмайди ёки номаълум ҳаволалар юбормайди. Бундай ҳолатларда шахсий маълумотларни тақдим этмаслик, шубҳали ҳаволаларга кирмаслик ва расмий манбалар орқали маълумотни текшириш зарур.

Кибержиноятлардан ҳимояланиш ҳар бир фуқаронинг огоҳлиги ва эҳтиёткорлигига боғлиқ. Шу боис, барча фуқароларни ҳушёр бўлишга ва алдовларга учмасликка чақириб қоламиз.

Сирдарё вилоят маъмурий судининг АКТ бош мутахасиси С.Одилов

Коррупцияга қарши курашишда жамоатчилик назорати ҳамда Ўзбекистон Республикасининг Қонунларига оҳирги киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар мавзуси юзасидан.

    Коррупцияга қарши курашишда жамоатчилик назорати.

Давлатимиз раҳбарининг яқинда Олий Мажлис ва Ўзбекистон ҳалқига йўлланган Мурожаатномасида ҳам такрор ва такрор коррупция – давлат тараққиётига тўсиқ бўладиган, адолат ва қонун устуворлигини издан чиқарадиган, жамиятда ишонч муҳитини заифлаштирадиган энг жиддий таҳдид бўлиб, коррупцияга йўл қўйиш эса – ислоҳотларимизга хиёнат эканлигини таъкидлаб ўтди.

Шунингдек, коррупцияга қарши курашишнинг энг асосий йўли давлат органлари фаолияти ва иш жараёнларида шаффофликни таъминлаш кераклиги, бу борада вазирлик, компания ва ҳокимликларда ички коррупцияга қарши чораларни ишлаб чиқувчи ва амалга оширувчи “комплаенс назорат” тизимини жорий этиш вазифаси қўйилди.

Ушбу иллатга қарши курашишдаги яна бир муҳим воситалардан бири – жамоатчилик назорати.

Коррупцияга қарши кураш фақат давлат органлари фаолияти билангина чекланиб қолмаслиги лозим. Бу жараёнда фуқаролик жамияти институтлари, оммавий ахборот воситалари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва кенг жамоатчиликнинг фаол иштироки муҳим аҳамият касб этади. Айнан жамоатчилик назорати коррупциянинг олдини олиш, уни фош этиш ва жамиятда унга нисбатан муросасиз муносабатни шакллантиришнинг самарали воситаларидан биридир.

Жамоатчилик назорати — фуқаролар ва фуқаролик жамияти институтлари томонидан давлат органлари ҳамда мансабдор шахслар фаолияти устидан олиб бориладиган қонуний ва очиқ назорат шаклидир. Унинг асосий мақсади давлат бошқарувида ошкораликни таъминлаш, мансабдор шахсларнинг ҳисобдорлигини ошириш ва коррупсион ҳолатларнинг олдини олишдан иборат.

Жамоатчилик назоратини амалга оширувчи асосий субектлар булар, фуқаролар, нодавлат нотижорат ташкилотлари, оммавий ахборот воситалари, жамоатчилик кенгашлари, мустақил экспертлар ва блогерлар. Уларнинг барчаси коррупцияга қарши курашда муҳим рол ўйнайди.

Жамоатчилик назорати демократик жамиятнинг ажралмас қисми бўлиб, унда ОАВ жамоатчилик назоратининг энг таъсирчан воситаларидан биридир. Бунда журналистларнинг фаоллиги давлат органлари фаолиятида очиқлик таъминлайди. Бундан ташқари, фуқароларнинг ариза, шикоят ва таклифлари коррупцияга қарши курашда муҳим аҳамиятга эга.

Давлат органлари ҳузурида жамоатчилик кенгашлари ташкил этилди, очиқлик сиёсати кучайтирилди, фуқароларнинг давлат бошқарувидаги иштироки кенгайтирилди. Бироқ жамоатчилик назоратини янада ривожлантириш учун фуқароларнинг ҳуқуқий саводхонлигини ошириш, ОАВ эркинлигини таъминлаш, давлат ва жамоатчилик ўртасида ҳамкорликни кучайтириш зарур бўлади.

Юртимизда жамоатчилик назоратининг ҳуқуқий асослари қуйидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар билан мустаҳкамланган бўлиб, улар Ўзбекистон Республикаси Конституцияси, “Коррупцияга қарши курашиш тўғрисида”ги Қонун, “Жамоатчилик назорати тўғрисида”ги Қонун, Президент фармон ва қарорлари ҳамда шу йўналишдаги бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар фуқароларнинг давлат органлари фаолиятини назорат қилиш ҳуқуқини кафолатлайди.

Хулоса қилиб айтганда, коррупцияга қарши курашда жамоатчилик назорати муҳим ва ажралмас омил ҳисобланади. Фаол жамоатчилик иштирокисиз коррупцияни бартараф этиш мушкул. Ҳар бир фуқаронинг бефарқ бўлмаслиги, фаоллиги – адолатли, шаффоф ва тараққий этган жамият барпо этишда муҳим аҳамиятга эга.

Коррупцияга қарши кураш — бу бутун жамиятнинг умумий вазифаси бўлиб, унда давлат ва жамоатчиликнинг ҳамкорлиги ҳал қилувчи рол ўйнайди.

Ўзбекистон Республикасининг Қонунларига оҳирги киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар мавзуси юзасидан.

 Kейинги йилларда мамлакатимизда транспорт соҳасини ривожлантиришга, ташишларнинг хавфсизлигини юқори даражада таъминлашга, транспорт соҳасидаги бошқарув тизимини такомиллаштиришга қаратилган кенг кўламли ислоҳотлар амалга оширилмоқда.

Шу билан бирга транспортда ташишларга нисбатан қўйиладиган талаблар ва шартларга амал қилиниши борасида ташувчиларнинг масъулиятини ошириш, маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги ишларни кўриб чиқишда коррупцияга барҳам бериш, транспорт соҳасидаги назоратнинг самарадорлигини янада ошириш учун маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги қонунчиликни қайта кўриб чиқиш зарурияти юзага келмоқда.

Шунингдек транспорт соҳасидаги давлат бошқаруви тизимини тубдан такомиллаштириш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ҳузурида Транспорт назорати инспекцияси ташкил этилганлиги муносабати билан транспорт соҳасидаги қонунчиликка тегишли ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш зарурияти мавжуд.

Ушбу Қонун транспорт хизмати кўрсатишни ташкил этиш тизимини такомиллаштиришга ҳамда ташувлар самарадорлигини ва сифатини ошириш орқали юк ҳамда йўловчилар ташишдаги хавфсизликни таъминлашга хизмат қилади.

Мамлакатимизда жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатларини ишончли ҳимоя қилишга қаратилган изчил ислоҳотлар амалга оширилмоқда.

Шу билан бирга ҳуқуқни қўллашда ягона амалиётни таъминлашга тўсқинлик қилувчи, коррупциявий хавф-хатарларни келтириб чиқарувчи ҳамда аҳоли ва тадбиркорларнинг ортиқча сарсон бўлишига сабаб бўлувчи айрим нормаларни ҳуқуқий жиҳатдан тартибга солиш зарурияти юзага келмоқда.

Мазкур Қонун билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларини ўзаро мувофиқлаштиришга қаратилган ўзгартириш ва қўшимчалар киритилмоқда.

Ушбу Қонун жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатлари самарали ҳимоя қилинишини таъминлашга ва коррупциявий хавф-хатарларни бартараф этишга хизмат қилади.

Гулистон туманлараро

маъмурий судининг судьяси                                                                 А.Ганиев


Гулистон туманлараро

маъмурий судининг судьяси                                                                 Б.Хайдаров


Гулистон туманлараро маъмурий

судининг судья ёрдамчилари                                                   И.Ҳабибуллаевб

Ё.Солиев

Гулистон туманлараро маъмурий

судининг девонхона мудири                                                     Д.Абдусаломов.

Фуқаролар ва тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқларини суд орқали ҳимоя қилишнинг замонавий механизмлари тўғрисида

Сўнгги йилларда мамлакатимизда давлат органлари билан муносабатларда фуқаролар ва тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари самарали ҳимоясини таъминлашда маъмурий судлар муҳим институт сифатида шаклланиб келинмоқда. Ўзбекистон Республикаси Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодекс 27-моддасида маъмурий суд томонидан ҳал этиладиган ишлар жумаласига маъмурий судлар давлат органлари ва мансабдор шахсларнинг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари устидан қонун устуворлигини таъминлаш ҳамда шахснинг ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилиш киритилган.

Шу билан бирга, бугунги кунда судларнинг ролини оширган ҳолда маъмурий судлар фаолиятига илғор хорижий тажрибада ўзини оқлаган институт ва тартибларни кенг қўллаш орқали давлат органи ҳужжатига ишониб фаолият юритган фуқаро ва тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари ҳимоясини қўшимча равишда кучайтириш зарурати вужудга келаётганлигини кўришимиз мумкин.

2025 йил 30 январь куни “Фуқаролар ва тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқларини суд орқали ҳимоя қилишнинг замонавий механизмларини жорий этиш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги 33-сонли президент қарори қабул қилинди.

Қарорга кўра, маъмурий суд ишларини юритишга халқаро стандартларга ва илғор хорижий тажрибага мувофиқ қуйидаги янги институт ва тартибларни жорий этиш белгиланди:

  • Маъмурий суд ишларини юритишга маъмурий даъво институтини киритиб, даъво турларини аниқ белгилаш (ҳақиқий эмас деб топиш, бекор қилиш, маъмурий ҳужжатни қабул қилиш мажбуриятини юклаш, муайян ҳаракатларни бажариш ёки бажаришдан тийилиш мажбуриятини юклаш, тан олиш ҳақидаги даъволар).
  • Маъмурий органлар ва улар мансабдор шахсларининг қарорига оид қоидаларда халқаро стандартлардан келиб чиқиб, маъмурий акт концепцияси қоидаларини қўллаш амалиётини жорий этиш.
  • Маъмурий суд ишларини юритишда процессуал мажбурлов чоралари доирасини (масалан, жарима қўллаш ва бошқалар) белгилаш.
  • Маъмурий органнинг маъмурий ихтиёрийлик (дискрецион ваколат) ваколатини суд томонидан текшириш тартибини белгилаш.
  • Маъмурий суд ишларини юритишда алоҳида тоифадаги ишларни кўриш тартибларини такомиллаштириш, норматив тусдаги қонуности ҳужжатлари устидан низолашиш тартибларини белгилаш.
  • Фуқаролик ишлари бўйича судлар ҳамда иқтисодий судлар томонидан кўрилаётган оммавий-ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган барча ишларни маъмурий судларнинг тааллуқлилигига ўтказиш, оммавий-ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган ҳамда маъмурий органга нисбатан қўзғатилган ишларнинг маъмурий судларга тааллуқлилигини қатъий белгилаш.

Хулоса қилиб айтганда, 33-сонли пресидент қарори Ўзбекистонда суд-ҳуқуқ ислоҳотларининг сифат жиҳатдан янги босқичини бошлаб берди. Келгусида мазкур механизмларни янада чуқурлаштириш ва амалиётда тўлиқ татбиқ этиш ҳуқуқий давлат қуриш йўлида муҳим омил бўлиб хизмат қилади.

Гулистон туманлараро

маъмурий суди судъяси                                                       А.К.Ганиев

Гулистон туманлараро

маъмурий суди судъя ёрдамчиси                                    И.Ҳабибуллаев

Ўзбекистонда коррупцияга қарши кураш: 2025 йил натижалари ва 2026 йил — янги босқич

Коррупция ҳар қандай жамият тараққиётига жиддий тўсиқ бўлиб, иқтисодий ўсишни секинлаштиради, адолатли бошқарув тамойилларига путур етказади ҳамда фуқароларнинг давлатга бўлган ишончини сусайтиради. Шу сабабли сўнгги йилларда Ўзбекистонда коррупцияга қарши кураш давлат сиёсати даражасига кўтарилди. 2025 йилда амалга оширилган ислоҳотлар ва 2026 йилга мўлжалланган режалар ушбу йўналишда сифат жиҳатидан янги босқични бошлаб бермоқда.

2025 йилда асосий эътибор давлат бошқарувида шаффофликни таъминлаш, ортиқча бюрократик тўсиқларни бартараф этиш ва рақамли хизматларни кенгайтиришга қаратилди. Электрон давлат хизматларининг кенгайиши аҳоли ва тадбиркорлар учун қулайлик яратиб, инсон омили билан боғлиқ коррупция хавфини сезиларли даражада камайтирди. Кўплаб рухсатнома ва ортиқча талаблар бекор қилиниб, хизматлар онлайн шаклга ўтказилди. Бу эса вақт тежалиши, харажатларнинг қисқариши ва давлат идораларига нисбатан ишончнинг ошишига хизмат қилди.

Шу билан бирга, давлат органларида ички назорат тизимлари кучайтирилди. Коррупцияга қарши ички бўлимлар, комплаенс хизматлари ҳамда масъул лавозимлар жорий этилди. Раҳбарларнинг шахсий жавобгарлиги оширилиб, ҳар бир ташкилотда шаффофликни таъминлаш бўйича аниқ вазифалар белгилаб берилди.

Жамоатчилик назорати ҳам изчил кенгайтирилди. Коррупция муаммосини очиқ муҳокама қилиш учун очиқ платформалар яратилди, фуқаролик жамияти институтлари ва оммавий ахборот воситалари бу жараёнга фаол жалб этилди. Бу жамиятда ҳуқуқий онгни юксалтириш ва фуқаролар фаоллигини оширишга хизмат қилмоқда.

2025 йил ислоҳотларининг яна бир муҳим жиҳати — халқаро ҳамкорликнинг кучайиши бўлди. Хорижий ташкилотлар билан тажриба алмашиш, ўқув семинарлари ва таҳлилий дастурлар коррупцияга қарши курашда илғор халқаро стандартларни жорий этишга замин яратди ҳамда мамлакатнинг халқаро нуфузини мустаҳкамлади.

2026 йил коррупцияга қарши курашда янги босқич сифатида белгиланмоқда. Жумладан, Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев томонидан 2026 йил коррупция иллатига қарши курашда “фавқулодда ҳолат” йили сифатида эълон қилинди. Президентимизнинг 2025 йил 26 декабрдаги Олий Мажлисга ва халқимизга йўллаган Мурожаатномасида коррупцияни давлат тараққиётига жиддий таҳдид сифатида баҳоланиб, унга муросасиз муносабатда бўлиш зарурлиги алоҳида таъкидланди.

Ушбу ёндашув 2026 йилда ислоҳотлар янада қатъийлаштирилишини англатади. Жумладан, барча идораларда комплаенс ва коррупцияга қарши ички назорат учун масъул ўринбосар лавозимлари жорий этилиши, Ҳисоб палатаси вакиллари фаолиятини кенгайтириш режалаштирилган. Бу чоралар бюджет маблағларининг мақсадли сарфланиши, мансаб ваколатини суиистеъмол қилиш ҳолатларининг олдини олиш ва тизимдаги салбий ҳолатларни барвақт аниқлашга хизмат қилади.

Шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 30 декабрда қабул қилинган ПФ-270-сонли Фармони коррупцияга қарши давлат сиёсатини янада такомиллаштиришда муҳим ҳуқуқий асос бўлиб хизмат қилмоқда. Мазкур ҳужжат билан 2030 йилгача бўлган устувор йўналишлар белгиланиб, давлат органлари ва давлат улуши юқори бўлган хўжалик жамиятларида коррупцияга қарши профессионал тизимни жорий этиш, рақамли технологиялар ва сунъий интеллектдан фойдаланишни кенгайтириш, очиқлик сиёсатини изчил давом эттириш вазифалари белгиланди.

Амалга оширилаётган ислоҳотларнинг ижобий самараси аллақачон сезилмоқда: аҳоли давлат хизматларидан тез ва қулай фойдаланмоқда, тадбиркорлик муҳити яхшиланмоқда, жамиятда адолат ва қонунийликка бўлган ишонч ортиб бормоқда.

Хулоса қилиб айтганда, 2025 йил ислоҳотлари мустаҳкам пойдевор яратди, 2026 йил эса ушбу жараёнларни янги босқичга олиб чиқишни мақсад қилмоқда. Давлат органлари, фуқаролик жамияти ва фуқаролар ўртасидаги ҳамкорлик қанчалик кучли бўлса, коррупцияга қарши кураш шунчалик самарали бўлади. Адолатли, шаффоф ва қонуний жамият барпо этиш ҳар биримиз учун умумий мақсаддир.

Сидарё вилоят маъмурий суди

бош консультанти Ш.Ўктамов

Sirdaryo viloyat ma’muriy sudi binosida “Navro‘zni ulug‘lash – insonni ulug‘lashdir!” degan ezgu g‘oya asosida bayram tadbiri tashkil etildi.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi raisining 2026-yil 11-martdagi “Sudlar tomonidan Navro‘z umumxalq bayramiga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish to‘g‘risida”gi 8-sonli farmoyishi ijrosini ta’minlash maqsadida muayyan ishlar amalga oshirildi.
Xususan, joriy yilning 13-14-mart kunlari Sirdaryo viloyat va Guliston tumanlararo ma’muriy sudlarining sudya va sud xodimlari ishtirokida obodonlashtirish va ko‘kalamzorlashtirish tadbirlari tashkil etildi.
Ushbu tadbirda viloyat ma’muriy sudi binosi hududi, yon-atrofi hamda binoning hovlisida va O‘zbekiston ko‘chasi bilan tutash bo‘lgan old qismida yotqizilgan yashil o‘tli qoplama begona o‘tlardan tozalandi va shakl berildi.
Shuningdek, ko‘cha va yo‘laklar tartibga keltirildi, daraxtlar va butalar oqlandi, xizmat xonalarida sanitariya-gigienik ishlar amalga oshirildi, obodonlashtirish jarayonida to‘plangan chiqindilar belgilangan joylarga olib chiqilishi ta’minlandi.
Joriy yilning 19-mart kuni viloyat ma’muriy sudi binosida “Navro‘zni ulug‘lash – insonni ulug‘lashdir!” degan ezgu g‘oya asosida bayram tadbiri tashkil etildi.
Bayram tadbirida Sirdaryo viloyat va Guliston tumanlararo ma’muriy sudlarining sudya va sud xodimlari bilan bir qatorda sud faxriylari hamda bir qancha elimiz suygan fidoyi insonlar ham ishtirok etishdi.
Shuningdek, tadbirda talaba va o‘quvchi yoshlar ham ishtirok etishib, o‘zlarining sohada erishib kelayotgan yutuqlari bilan o‘rtoqlashdi.
Shu bilan birgadikda Navro‘z umumxalq bayrami arafasida yoshlarga quloq tutish, ularning tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlash va muammolariga amaliy yechim topish maqsadida “Rahbar va yoshlar” uchrashuvi hamda “Ochiq eshiklar” kuni tadbirlari tashkil etildi.
“Rahbar va yoshlar” uchrashuvi talaba va o‘quvchi yoshlar qiziqtirgan masalalar yuzasidan samimiy ochiq muloqot tarzida tashkil etilib, Sirdaryo viloyat ma’muriy sudi raisi T.Qodirqulov ular tomonidan berilgan savollarga atroflicha javoblar berib o‘tdi.
“Ochiq eshiklar” kuni tadbiri davomida talaba va o‘quvchi yoshlar viloyat ma’muriy sudi binosi, uning tuzilishi va ishlash jarayoni, sudda tashkil etilgan kutubxona faoliyati bilan yaqindan tanishish imkoniga ega bo‘ldilar.
Shuningdek, yoshlar uchun sud majlisi jarayoni namoyish etildi. Bu orqali talabalar sudda ishlarni ko‘rib chiqish tartibi, taraflarning huquq va majburiyatlari, sud muhokamasining ochiqlik va shaffoflik tamoyillari bilan amaliy jihatdan tanishdilar.
Tadbir davomida yoshlar o‘zlarini qiziqtirgan savollarga javob oldilar, sud tizimida ishlash imkoniyatlari va yuridik kasbning ahamiyati haqida fikr almashildilar.
Bunday ochiq muloqotlar yoshlarning huquqiy ongi va madaniyatini oshirishga, ularda qonunga hurmat ruhini shakllantirishga xizmat qiladi. Ochiq eshiklar kuni esa sud organlarining ochiqligi va jamoatchilik bilan samarali muloqotini ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etadi.

Sirdaryo viloyat va Guliston tumanlararo ma’muriy sudlarining sudya va sud xodimlari ishtirokida umumxalq xayriya hashari o‘tkazildi

O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi raisining 2026-yil 6-martdagi “Umumxalq xayriya hasharini o‘tkazish to‘g‘risida”gi 6-sonli farmoyishi ijrosini ta’minlash maqsadida joriy yilning 13-14 mart kunlari Sirdaryo viloyat va Guliston tumanlararo ma’muriy sudlarining sudya va sud xodimlari ishtirokida umumxalq xayriya hashari o‘tkazildi.
Umumxalq xayriya hasharini o‘tkazish davomida viloyat ma’muriy sudi binosi hududi, yon-atrofi hamda binoning hovlisida va O‘zbekiston ko‘chasi bilan tutash bo‘lgan old qismida yotqizilgan yashil o‘tli qoplama begona o‘tlardan tozalandi va shakl berildi.
Shuningdek, ko‘cha va yo‘laklar tartibga keltirildi, daraxtlar, butalar oqlandi, xizmat xonalarida sanitariya-gigienik ishlar amalga oshirildi, obodonlashtirish jarayonida to‘plangan chiqindilar belgilangan joylarga olib chiqilishi ta’minlandi.


Sirdaryo viloyat va Guliston tumanlararo ma’muriy sudlarining sudya va sud xodimlari ishtirokida umumxalq xayriya hashari o‘tkazish ishlari davom ettirilmoqda.

Зўравонликка қарши ҳуқуқий кафолатлар

Юртимизда аёллар ва болалар ҳуқуқларини ишончли ҳимоя қилиш, уларни тазйиқ ва зўравонликдан асраш давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бири ҳисобланади. Шу мақсадда Президентимиз томонидан 2026 йил 3 март куни “Аёллар ва болалар ҳуқуқларининг ҳимоясини кучайтириш ҳамда уларга нисбатан тазйиқ ва зўравонлик ҳолатларининг олдини олиш бўйича қўшимча ташкилий-ҳуқуқий чоралар тўғрисида”ги ПФ–33-сонли Фармони қабул қилинди.

Мазкур Фармон аёллар ва вояга етмаганларнинг ҳуқуқий ҳимоясини янада мустаҳкамлаш, бу борада суд ҳимоясининг самарали механизмларини жорий этишга қаратилгани билан аҳамиятлидир. Ҳужжатда эрта никоҳларнинг олдини олиш, бу борада ота-оналарнинг масъулиятини ошириш, ёшларни оилавий ҳаётга тайёрлаш, аёллар ва болаларга нисбатан тазйиқ ва зўравонлик ҳолатларини кескин камайтириш каби муҳим вазифалар белгиланган.

Жумладан, Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексга қўшимчалар киритилиб, вояга етмаган шахслар билан никоҳ тузишга даъват этганлик ёки уни тарғиб қилганлик учун маъмурий жавобгарлик белгиланиши назарда тутилмоқда. Бу эса ота-оналар ва масъул шахсларнинг бу борадаги масъулиятини янада оширишга хизмат қилади.

Шунингдек, 2026 йил 1 ноябрдан бошлаб номусга тегиш, жинсий зўравонлик, шахсни жинсий алоқа қилишга мажбур этиш, ўн олти ёшга тўлмаган шахс билан жинсий алоқа қилиш, шунингдек вояга етмаганларга нисбатан уятсиз-бузуқ ҳаракатлар билан боғлиқ жиноятлар бўйича терговга қадар текширув ва дастлабки терговни прокуратура органлари томонидан амалга ошириш тартиби жорий этилади. Бу тартиб жиноятларни ўз вақтида фош этиш, далилларни тўлиқ ва холисона ўрганиш ҳамда жабрланувчилар ҳуқуқларини самарали ҳимоя қилишга хизмат қилади.

Фармонда жиноят-ижроия қонунчилигини такомиллаштириш вазифаси ҳам белгиланган. Хусусан, вояга етмаганларга нисбатан жинсий зўравонлик жиноятларини содир этган шахсларга нисбатан жазо ижроси тартибини янада кучайтириш, уларни психологик тузатиш дастурларидан ўтказиш каби чоралар назарда тутилмоқда.

Шу билан бирга, 2027 йилдан бошлаб аёллар ва болаларга нисбатан тазйиқ ва зўравонлик билан боғлиқ жиноят ишлари, қоида тариқасида, махсус тайёргарликдан ўтган судьялар томонидан кўриб чиқилиши белгиланмоқда. Бу эса суд муҳокамасининг сифати ва адолатли қарорлар қабул қилинишини таъминлашга хизмат қилади.

Хулоса қилиб айтганда, мазкур Фармон аёллар ва болалар ҳуқуқларини ишончли таъминлаш, уларни тазйиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилиш ҳамда жамиятда бу каби ҳолатларга нисбатан муросасиз муносабатни шакллантиришга қаратилган муҳим ҳуқуқий ҳужжат ҳисобланади.

Мирзоҳид Хайдаров,
Сирдарё вилоят маъмурий суди судьяси

Киберхавфсизликни таъминлаш — замонавий жамиятнинг муҳим вазифаси

Ҳозирги даврда ахборот-коммуникация технологиялари жадал ривожланиб, жамият ҳаётининг барча соҳаларига чуқур кириб келмоқда. Интернет тармоғи, электрон тўлов тизимлари, онлайн хизматлар ва рақамли платформалар инсонлар учун катта имконият ва қулайликлар яратмоқда. Бироқ бу жараёнлар билан бирга кибержиноятлар, ахборот хавфсизлигига таҳдидлар ва шахсий маълумотларни ноқонуний қўлга киритиш каби муаммолар ҳам ортиб бормоқда. Шу боис киберхавфсизликни таъминлаш бугунги кунда давлат ва жамият олдида турган муҳим вазифалардан бири ҳисобланади.

Ўзбекистонда ҳам рақамли иқтисодиётни ривожлантириш, электрон давлат хизматларини кенгайтириш ва ахборот технологияларидан самарали фойдаланишга катта эътибор қаратилмоқда. Шу билан бирга, ахборот маконида хавфсизликни таъминлаш, кибержиноятларнинг олдини олиш ва фуқароларнинг шахсий маълумотларини ҳимоя қилишга қаратилган муҳим қарор ва фармонлар қабул қилинмоқда. Бу борада Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев томонидан қабул қилинган “Ахборот технологиялари орқали содир этиладиган жиноятларга қарши курашни янада кучайтириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарор алоҳида аҳамиятга эга.

Мазкур қарорга мувофиқ, кибержиноятларга қарши курашиш тизими янада такомиллаштирилди. Давлат органлари, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи идоралар, банклар ва тўлов ташкилотлари ўртасида самарали ҳамкорлик механизми яратилди. Бу эса ахборот технологиялари орқали содир этиладиган жиноятларни тезкор аниқлаш ва бартараф этишга хизмат қилади.

Кибержиноятларнинг энг кўп учрайдиган турларидан бири бу онлайн фирибгарлик ҳисобланади. Айрим ҳолларда жиноятчилар фуқароларнинг ишончидан фойдаланиб, уларнинг банк карталари маълумотларини қўлга киритади. Шу орқали пул маблағларини ноқонуний равишда ечиб олиш ҳолатлари кузатилади. Шунинг учун қарорда банклар ва тўлов тизимлари фаолиятида киберхавфсизликни кучайтириш, шубҳали операцияларни автоматик аниқлайдиган махсус антифрод тизимларини жорий этиш каби чора-тадбирлар белгиланган.

Бундан ташқари, қарорда фуқароларнинг масъулиятига ҳам алоҳида эътибор қаратилган. Яъни шахслар ўзларининг банк картаси, SIM-картаси ёки электрон аккаунтларини бошқа шахсларга бериш орқали кибержиноят содир этилишига сабабчи бўлса, улар ҳам белгиланган тартибда жавобгарликка тортилиши мумкин. Бу эса аҳолининг киберхавфсизлик соҳасидаги билим ва маданиятини ошириш муҳимлигини кўрсатади.

Ҳозирги вақтда кибержиноятлар турли кўринишларда намоён бўлмоқда. Масалан, фишинг ҳужумлари, яъни қалбаки сайтлар орқали шахсий маълумотларни ўғирлаш, электрон почта орқали вирус тарқатиш, ижтимоий тармоқлардаги аккаунтларни бузиш, шунингдек онлайн савдо майдонларидаги фирибгарлик ҳолатлари шулар жумласидандир. Бундай ҳолатларнинг олдини олиш учун фуқаролар интернетдан фойдаланишда эҳтиёткор бўлиши, шубҳали ҳаволаларга кирмаслиги ва шахсий маълумотларини ҳеч кимга ошкор қилмаслиги лозим.

Киберхавфсизликни таъминлашда таълим ва тарғибот ишлари ҳам катта аҳамиятга эга. Мактаблар, олий таълим муассасалари ва ташкилотларда ахборот хавфсизлиги бўйича билимларни ошириш, аҳолининг рақамли саводхонлигини юксалтириш муҳим вазифалардан бири ҳисобланади. Чунки ҳар бир инсон интернетдан тўғри ва хавфсиз фойдаланиш қоидаларини билса, кибержиноятлар сонини камайтириш мумкин.

Шу билан бирга, замонавий ахборот технологияларидан самарали фойдаланиш учун давлат ва хусусий сектор ўртасидаги ҳамкорликни кучайтириш ҳам муҳимдир. Бу орқали янги технологиялар жорий этиш, ахборот тизимларининг ҳимоя даражасини ошириш ва миллий киберхавфсизлик инфратузилмасини ривожлантириш мумкин.

Хулоса қилиб айтганда, киберхавфсизлик бугунги рақамли даврда жамият тараққиёти учун муҳим омил ҳисобланади. Ахборот технологияларидан хавфсиз фойдаланиш, шахсий маълумотларни ҳимоя қилиш ва кибержиноятларга қарши самарали курашиш орқали барқарор ва ишончли рақамли муҳитни шакллантириш мумкин. Бу эса мамлакатнинг иқтисодий ривожланишига, фуқароларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилишга хизмат қилади.

Сирдарё вилояти маъмурий суди судьяси А.Кудратов

Аёллар ва болаларни зўравонликдан ҳимоя қилиш – давлат сиёсатининг муҳим йўналиши

Ўзбекистонда инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, айниқса аёллар ва болалар хавфсизлигини таъминлаш давлат сиёсатида устувор аҳамият касб этмоқда. Шу мақсадда 2026-йил 3 март куни Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев томонидан аёллар ва болаларга нисбатан зўравонликка қарши курашни кучайтиришга қаратилган муҳим фармон қабул қилинди.

Ушбу фармон мамлакатда зўравонликка нисбатан мутлақо муросасиз муҳит яратишни назарда тутади. Давлат раҳбари таъкидлаганидек, аёллар ва болаларга нисбатан зўравонлик жамият тараққиётига жиддий тўсқинлик қиладиган салбий ҳолат ҳисобланади. Шунинг учун бу каби ҳолатларнинг олдини олиш, жабрланган шахсларни ҳимоя қилиш ва айбдорларни қатъий жавобгарликка тортиш асосий вазифалардан бири сифатида белгиланган.

Фармонга мувофиқ, оилавий зўравонлик ҳолатларига қарши ҳуқуқий чоралар кучайтирилади. Хусусан, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар томонидан бу каби ҳолатларни аниқлаш, уларга тезкор муносабат билдириш ва жабрланган шахсларга ҳуқуқий ҳамда ижтимоий ёрдам кўрсатиш тизими такомиллаштирилади.

Шунингдек, фармонда аёлларнинг жамиятдаги ролини ошириш, уларнинг иқтисодий ва таълим соҳасидаги имкониятларини кенгайтиришга ҳам алоҳида эътибор қаратилган. Бу эса аёлларнинг мустақиллигини таъминлаш ва оилада соғлом муҳитни шакллантиришга хизмат қилади.

Бундан ташқари, болаларни ҳар қандай зўравонликдан ҳимоя қилиш, уларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ишончли муҳофаза қилиш давлат сиёсатида муҳим вазифа сифатида белгиланган. Таълим муассасалари, маҳалла ва давлат ташкилотлари ҳамкорлигида профилактик ишлар олиб бориш, аҳолининг ҳуқуқий маданиятини ошириш каби чоралар амалга оширилиши кўзда тутилган.

Хулоса қилиб айтганда, 3 март куни қабул қилинган мазкур фармон жамиятда адолат, инсон қадри ва оилавий қадриятларни мустаҳкамлашга хизмат қилади. Аёллар ва болаларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилишга қаратилган бундай чора-тадбирлар мамлакатда барқарор ва фаровон жамият қуришда муҳим аҳамиятга эга.

Сирдарё вилояти маъмурий суди судьяси А.Кудратов

Skip to content