26Fev Янгиликлар

Korrupsiyaga qarshi qonunchilikni takomillashtirish, yangi tashabbuslar va amalga oshirilayotgan islohotlar.

Bugungi kunda korrupsiyaga qarshi kurash davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, uni yengish maqsadida qonunchilik va amaliyotni takomillashtirish borasida tizimli choralar ko‘rilmoqda. 2025–2026 yillarda qabul qilingan qonunlar, farmonlar va qo‘shimchalar asosida shaffoflik mexanizmlari va javobgarlik mexanizmlari sezilarli darajada mustahkamlanmoqda.

O‘zbekiston Respublikasi Senati yaqinda “Muayyan qonun hujjatlariga korrupsiya, shaffoflik va boshqaruv samaradorligini oshirish bilan bog‘liq qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritish to‘g‘risida”gi qonunni ma’qulladi. Bu hujjat korrupsiyaga qarshi kurashni qonuniy asosda yuksaltirishga xizmat qiladi. Uning asosiy yo‘nalishlari quyidagilardan iborat: davlat lavozimlariga nomzodlar uchun korrupsiya oldini olish rejalarini taqdim etish talabi, sud tizimini soddalashtirish yo‘nalishlari hamda investorlar huquqlarini himoya qilish mexanizmlari, shu jumladan maxsus zonalarda davlat to‘lovlarisiz sudga murojaat qilish huquqi kiritilishi belgilandi. 

Bu qonun davlat boshqaruvi tizimida oshkoralik va hisobotlilikni yanada chuqurlashtirishga qaratilgan bo‘lib, Prezidentimiz tomonidan ilgari surilgan korrupsiya bilan kurash strategiyasining uzviy davomidir.

2025 yil 30 dekabrda imzolangan Prezidentning farmoni bilan korrupsiyaga qarshi kurashish tizimi 2030 yilgacha bo‘lgan strategiyada yangi bosqichga olib chiqildi. Farmonga ko‘ra:

 • Davlat organlarida milliy anti-korrupsiya sertifikatlashtirish menejment tizimi joriy etiladi. 

 • Normativ hujjatlar korrupsiyaga qarshi ekspertizadan o‘tkaziladi, ularning xavf-xatarlari aniqlanadi hamda oldini olish choralari ishlab chiqiladi. 

 • Raqamli va axborot platformalari – xususan “E-qaror” tizimida hujjatlar shaffof e’lon qilinishi talabi kuchaytirildi; shu jumladan e’lon qilinmasdan qo‘yish qonunchilikni buzuvi deb qaraladi. 

 • Korrupsiyaga qarshi ichki nazorat bo‘linmalari va klaster modeli asosida davlat organlari va jamiyat institutlari o‘rtasida uzluksiz hamkorlik mexanizmi yo‘lga qo‘yildi. 

 • Anti-korrupsiya yo‘nalishida raqamli komplayens tajriba tizimi joriy etiladi, bu orqali AI asosida xavf-xatarlarni aniqlash va oldini olish choralari kuchaytiriladi. 

Bu o‘zgarishlar O‘zbekiston anti-korrupsiya siyosatini reaktsiyaviy yondashuvdan — jinoyat sodir bo‘lgandan so‘ng jazoga erishishdan — proaktiv, tizimli, oldini olish strategiyasiga o‘tkazish maqsadini amalga oshirishga xizmat qiladi.

Yangi tartibga ko‘ra, korrupsiyani xabar qilgan shaxslar uchun mehnat qonunlari doirasidagi himoya orderi joriy etiladi, bu ularni tazyiq va ta’qibdan qo‘riqlaydi. 

Bundan tashqari, davlat organlari ichki nazorat bo‘linmalarining faoliyatida chelencyal bonus tizimi va maxsus rag‘batlantirish mexanizmlari joriy etilmoqda, jazolar esa faqat qonuniy mexanizmlar orqali qo‘llanadi. 

Mazkur qonunchilik o‘zgarishlari korrupsiya bilan kurashning ichki mexanizmlarini chuqurlashtirish, davlat idoralari faoliyatini shaffoflashtirish, zamonaviy raqamli texnologiyalar asosida risklarni oldini olish hamda fuqarolar ishtirokini kengaytirishni nazarda tutadi. Ular nafaqat jazoni kuchaytirish, balki oldini olish, profilaktika va shaffof boshqaruvni yo‘lga qo‘yish bo‘yicha muhim qadamlardir.

Bu qonuniy tashabbuslar O‘zbekistonni korrupsiyaga qarshi kurashda yangi tizimli bosqichga olib chiqadi va xalqaro standartlarga mos huquqiy mexanizmni shakllantirishda muhim poydevor bo‘lib xizmat qiladi.

Sirdaryo viloyat ma’muriy sudining sudyasi M.Xaydarov

Sirdaryo viloyat ma’muriy sudining sudya katta yordamchisisi Y.Qo’ldoshev

29Yan Фотолавҳа, Янгиликлар

Жорий йилнинг январь ойида Гулистон педагогика институтида Сирдарё вилоят маъмурий судининг судьялари Н.Абдуллаев ва А.Кудратов томонидан “Мамлакатимизда корруцияни олдини олиш ва унга қарши курашиш соҳасида амалга оширилаётган ислоҳотлар, шунингдек суд тизимида коррупцияга муросасизлик, очиқлик ва шаффофлик масалалари” юзасидан давра суҳбати ташкил этилди. Давра суҳбатида Гулистон педагогика институтининг ўқитувчилари ва талабалари ўзларини қизиқтирган саволларига жавоб олдилар.

29Yan Фотолавҳа, Янгиликлар

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 270 sonli Farmoni.Oʻzbekiston Respublikasida korrupsiyaning oldini olish va unga qarshi kurashish tizimini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 30-dekabrdagi PF–270-son Farmoni bilan korrupsiyaning oldini olish va unga qarshi kurashish bo‘yicha davlat siyosatini amalga oshirishda tizimlilik, ochiqlik va profilaktika tamoyillari asos qilib belgilandi. Farmonda korrupsiyaga qarshi kurashish faqat javobgarlik choralarini qo‘llash bilan cheklanmasdan, balki davlat organlari faoliyatida korrupsiyaviy xavf-xatarlarni barvaqt aniqlash va ularni bartaraf etishga qaratilgan mexanizmlarni joriy etish zarurligi ko‘rsatib o‘tilgan.
Farmonda belgilangan vazifalarga muvofiq, davlat organlari va mansabdor shaxslar faoliyati ustidan sud nazoratini kuchaytirish korrupsiyaning oldini olishning muhim huquqiy vositalaridan biri hisoblanadi. Ma’muriy sudlar aynan shu vazifani amalga oshiruvchi sud hokimiyati bo‘g‘ini sifatida davlat organlari tomonidan qabul qilinayotgan qarorlar, buyruqlar va boshqa hujjatlarning qonuniyligini tekshiradi.
PF–270-son Farmonida davlat organlari faoliyatida ochiqlik siyosatini izchil davom ettirish, qaror qabul qilish jarayonlarining shaffofligini ta’minlash belgilangan. Ma’muriy sudlar tomonidan ochiq sud majlislarida ishlarni ko‘rib chiqilishi, sud qarorlarining asoslantirilgan holda qabul qilinishi va ochiq e’lon qilinishi ushbu talablarning amaliy ijrosini ta’minlaydi.
Farmonda normativ-huquqiy hujjatlar va boshqaruv qarorlarini korrupsiyaga qarshi ekspertizadan o‘tkazish vazifasi belgilangan. Ma’muriy sudlar tomonidan davlat organlari qarorlarining sud tartibida baholanishi ushbu hujjatlarda korrupsiyaviy omillar mavjud yoki mavjud emasligini aniqlashga xizmat qiladi. Sud qarorlari esa kelgusida bunday hujjatlarni qabul qilishda huquqiy mezon sifatida xizmat qiladi.
Shuningdek, PF–270-son Farmonida davlat boshqaruvida raqamlashtirish orqali inson omilini kamaytirish va shu orqali korrupsiyaviy xavf-xatarlarni pasaytirish vazifasi belgilangan. Ma’muriy sudlarda elektron ish yuritish tizimlarining joriy etilishi sud jarayonlarining shaffofligi va nazorat qilinishini ta’minlab, noqonuniy aralashuvlarning oldini oladi.
Farmon talablariga muvofiq, davlat organlari faoliyatida qabul qilinayotgan qarorlarning qonuniyligi ustidan samarali sud nazorati o‘rnatilishi mansabdor shaxslarning mas’uliyatini oshiradi. Bu esa korrupsiyaga qarshi kurashishda profilaktik ta’sir ko‘rsatib, qonuniylikni mustahkamlashga xizmat qiladi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 30-dekabrdagi PF–270-son Farmoni bilan korrupsiyaning oldini olish va unga qarshi kurashish bo‘yicha davlat siyosatini amalga oshirishda tizimlilik, ochiqlik va profilaktika tamoyillari asos qilib belgilandi. Farmonda korrupsiyaga qarshi kurashish faqat javobgarlik choralarini qo‘llash bilan cheklanmasdan, balki davlat organlari faoliyatida korrupsiyaviy xavf-xatarlarni barvaqt aniqlash va ularni bartaraf etishga qaratilgan mexanizmlarni joriy etish zarurligi ko‘rsatib o‘tilgan.
Farmonda belgilangan vazifalarga muvofiq, davlat organlari va mansabdor shaxslar faoliyati ustidan sud nazoratini kuchaytirish korrupsiyaning oldini olishning muhim huquqiy vositalaridan biri hisoblanadi. Ma’muriy sudlar aynan shu vazifani amalga oshiruvchi sud hokimiyati bo‘g‘ini sifatida davlat organlari tomonidan qabul qilinayotgan qarorlar, buyruqlar va boshqa hujjatlarning qonuniyligini tekshiradi.
PF–270-son Farmonida davlat organlari faoliyatida ochiqlik siyosatini izchil davom ettirish, qaror qabul qilish jarayonlarining shaffofligini ta’minlash belgilangan. Ma’muriy sudlar tomonidan ochiq sud majlislarida ishlarni ko‘rib chiqilishi, sud qarorlarining asoslantirilgan holda qabul qilinishi va ochiq e’lon qilinishi ushbu talablarning amaliy ijrosini ta’minlaydi.
Farmonda normativ-huquqiy hujjatlar va boshqaruv qarorlarini korrupsiyaga qarshi ekspertizadan o‘tkazish vazifasi belgilangan. Ma’muriy sudlar tomonidan davlat organlari qarorlarining sud tartibida baholanishi ushbu hujjatlarda korrupsiyaviy omillar mavjud yoki mavjud emasligini aniqlashga xizmat qiladi. Sud qarorlari esa kelgusida bunday hujjatlarni qabul qilishda huquqiy mezon sifatida xizmat qiladi.
Shuningdek, PF–270-son Farmonida davlat boshqaruvida raqamlashtirish orqali inson omilini kamaytirish va shu orqali korrupsiyaviy xavf-xatarlarni pasaytirish vazifasi belgilangan. Ma’muriy sudlarda elektron ish yuritish tizimlarining joriy etilishi sud jarayonlarining shaffofligi va nazorat qilinishini ta’minlab, noqonuniy aralashuvlarning oldini oladi.
Farmon talablariga muvofiq, davlat organlari faoliyatida qabul qilinayotgan qarorlarning qonuniyligi ustidan samarali sud nazorati o‘rnatilishi mansabdor shaxslarning mas’uliyatini oshiradi. Bu esa korrupsiyaga qarshi kurashishda profilaktik ta’sir ko‘rsatib, qonuniylikni mustahkamlashga xizmat qiladi.

Guliston tumanlararo ma’muriy sudi sudyasi
Ganiyev Aziz Kuchimuratovich
 

Prezidentning PF–270-son Farmoni korrupsiyaga qarshi kurashishda barcha davlat organlari faoliyatini yagona siyosat asosida muvofiqlashtirish, shuningdek, sud hokimiyatining bu boradagi rolini kuchaytirishni nazarda tutadi. Farmonda korrupsiyaga qarshi kurashish tizimini samarali tashkil etish uchun monitoring, tahlil va nazorat mexanizmlarini kuchaytirish vazifalari belgilangan.
Farmon talablariga ko‘ra, davlat organlari va mansabdor shaxslar tomonidan qabul qilinadigan qarorlar korrupsiyaviy xavf-xatarlardan xoli bo‘lishi lozim. Ma’muriy sudlar tomonidan bunday qarorlarning sud tartibida ko‘rib chiqilishi ushbu talablarning amalda bajarilishini ta’minlaydi. Sudlar tomonidan qabul qilinayotgan qarorlar faqat qonun talablariga asoslanadi.
PF–270-son Farmonida manfaatlar to‘qnashuvining oldini olish, mansabdor shaxslar faoliyatida shaffoflikni ta’minlash muhim vazifa sifatida belgilangan. Ma’muriy sudlarda ishlarni ko‘rib chiqish jarayonida davlat organlari qarorlarining asosliligi va xolisligi tekshiriladi. Bu esa manfaatlar to‘qnashuvi bilan bog‘liq holatlarni aniqlash va bartaraf etishga xizmat qiladi.
Farmonda korrupsiyaga qarshi kurashish sohasida yagona huquqni qo‘llash amaliyotini shakllantirish vazifasi belgilangan. Ma’muriy sudlar tomonidan qabul qilinayotgan sud hujjatlari ushbu yagona amaliyotni shakllantirishda muhim o‘rin tutadi. Sud qarorlari davlat organlari faoliyatida yo‘l qo‘yilgan xatolarni bartaraf etishga va kelgusida bunday holatlarga yo‘l qo‘ymaslikka xizmat qiladi.

Shuningdek, PF–270-son Farmonida jamoatchilik nazoratini kuchaytirish, ochiq axborot tizimlari orqali davlat organlari faoliyati ustidan nazoratni ta’minlash belgilangan. Ma’muriy sudlar tomonidan ishlarning oshkora ko‘rib chiqilishi ushbu talablarning ijrosiga mos keladi.
Farmon bilan belgilangan vazifalardan kelib chiqib aytish mumkinki, ma’muriy sudlar korrupsiyaga qarshi kurashish tizimida nazorat va profilaktika funksiyasini bajaruvchi muhim huquqiy institut sifatida faoliyat yuritadi va Farmon ijrosini ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etadi.

Guliston tumanlararo ma’muriy sudining sudyasi
Xaydarov Baxodir Ilsayiddinovich

26Yan Янгиликлар

Коррупцияга қарши курашишда жамоатчилик назорати

Бугунги кунда коррупция иллати барча давлатлар учун долзарб муаммолардан бири бўлиб қолмоқда. Коррупция адолат тамойилларини бузиб, фуқаролар ва юридик шахсларнинг давлат органларига бўлган ишончни пасайтиради, иқтисодий тараққиёт суръатларини секинлаштиради ҳамда ҳуқуқий давлат ва фуқаролик жамияти қурилишига жиддий тўсқинлик қилади.

Давлатимиз раҳбарининг яқинда Олий Мажлис ва Ўзбекистон ҳалқига йўлланган Мурожаатномасида ҳам такрор ва такрор коррупция – давлат тараққиётига тўсиқ бўладиган, адолат ва қонун устуворлигини издан чиқарадиган, жамиятда ишонч муҳитини заифлаштирадиган энг жиддий таҳдид бўлиб, коррупцияга йўл қўйиш эса – ислоҳотларимизга хиёнат эканлигини таъкидлаб ўтди.

Шунингдек, коррупцияга қарши курашишнинг энг асосий йўли давлат органлари фаолияти ва иш жараёнларида шаффофликни таъминлаш кераклиги, бу борада вазирлик, компания ва ҳокимликларда ички коррупцияга қарши чораларни ишлаб чиқувчи ва амалга оширувчи “комплаенс назорат” тизимини жорий этиш вазифаси қўйилди.

Ушбу иллатга қарши курашишдаги яна бир муҳим воситалардан бири – жамоатчилик назорати.

Коррупцияга қарши кураш фақат давлат органлари фаолияти билангина чекланиб қолмаслиги лозим. Бу жараёнда фуқаролик жамияти институтлари, оммавий ахборот воситалари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва кенг жамоатчиликнинг фаол иштироки муҳим аҳамият касб этади. Айнан жамоатчилик назорати коррупциянинг олдини олиш, уни фош этиш ва жамиятда унга нисбатан муросасиз муносабатни шакллантиришнинг самарали воситаларидан биридир.

Жамоатчилик назорати — фуқаролар ва фуқаролик жамияти институтлари томонидан давлат органлари ҳамда мансабдор шахслар фаолияти устидан олиб бориладиган қонуний ва очиқ назорат шаклидир. Унинг асосий мақсади давлат бошқарувида ошкораликни таъминлаш, мансабдор шахсларнинг ҳисобдорлигини ошириш ва коррупсион ҳолатларнинг олдини олишдан иборат.

Жамоатчилик назоратини амалга оширувчи асосий субектлар булар, фуқаролар, нодавлат нотижорат ташкилотлари, оммавий ахборот воситалари, жамоатчилик кенгашлари, мустақил экспертлар ва блогерлар. Уларнинг барчаси коррупцияга қарши курашда муҳим рол ўйнайди.

Жамоатчилик назорати демократик жамиятнинг ажралмас қисми бўлиб, унда ОАВ жамоатчилик назоратининг энг таъсирчан воситаларидан биридир. Бунда журналистларнинг фаоллиги давлат органлари фаолиятида очиқлик таъминлайди. Бундан ташқари, фуқароларнинг ариза, шикоят ва таклифлари коррупцияга қарши курашда муҳим аҳамиятга эга.

Шунингдек, давлат дастурлари, бюджет маблағларининг сарфланиши устидан жамоатчилик мониторинги олиб борилиши коррупсион хавфларни камайтиради. Хозирда “Очиқ бюджет”, “Очиқ маълумотлар портали”, электрон мурожаатлар тизими каби платформалар жамоатчилик назоратининг самарадорлигини оширмоқда.

Давлат органлари ҳузурида жамоатчилик кенгашлари ташкил этилди, очиқлик сиёсати кучайтирилди, фуқароларнинг давлат бошқарувидаги иштироки кенгайтирилди. Бироқ жамоатчилик назоратини янада ривожлантириш учун фуқароларнинг ҳуқуқий саводхонлигини ошириш, ОАВ эркинлигини таъминлаш, давлат ва жамоатчилик ўртасида ҳамкорликни кучайтириш зарур бўлади.

Юртимизда жамоатчилик назоратининг ҳуқуқий асослари қуйидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар билан мустаҳкамланган бўлиб, улар Ўзбекистон Республикаси Конституцияси, “Коррупцияга қарши курашиш тўғрисида”ги Қонун, “Жамоатчилик назорати тўғрисида”ги Қонун, Президент фармон ва қарорлари ҳамда шу йўналишдаги бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар фуқароларнинг давлат органлари фаолиятини назорат қилиш ҳуқуқини кафолатлайди.

Хулоса қилиб айтганда, коррупцияга қарши курашда жамоатчилик назорати муҳим ва ажралмас омил ҳисобланади. Фаол жамоатчилик иштирокисиз коррупцияни бартараф этиш мушкул. Ҳар бир фуқаронинг бефарқ бўлмаслиги, фаоллиги – адолатли, шаффоф ва тараққий этган жамият барпо этишда муҳим аҳамиятга эга.

Коррупцияга қарши кураш — бу бутун жамиятнинг умумий вазифаси бўлиб, унда давлат ва жамоатчиликнинг ҳамкорлиги ҳал қилувчи рол ўйнайди.

26Yan Янгиликлар

Ҳуқуқий давлат ва фуқаролик жамиятини ривожлантириш

Бугунги глобаллашув шароитида демократик жамиятни тасаввур қилишда ҳуқуқий давлат ва фуқаролик жамияти тушунчалари муҳим ўрин эгаллайди. Жамият тараққиёти, сиёсий барқарорлик, инсон ҳуқуқ ва эркинликларини таъминлаш бевосита ушбу икки институтнинг қай даражада ривожланганлиги билан белгиланади. Ҳуқуқий давлат фуқароларнинг қонун олдида тенглигини таъминласа, фуқаролик жамияти аҳолининг ижтимоий-сиёсий жараёнлардаги фаоллигини оширади. Шу боис ҳуқуқий давлат ва фуқаролик жамиятини ривожлантириш масалаларини чуқур ўрганиш бугунги куннинг долзарб вазифаларидан биридир.

Ҳуқуқий давлат тушунчаси – бу давлат ҳокимиятининг қонуни асосида ташкил этиладиган, фаолияти қатъий ҳуқуқий меъёрлар билан тартибга солинган ва инсон ҳуқуқлари олий қадрият сифатида эътироф этиладиган давлат шаклидир. Ҳуқуқий давлатда қонун фақат фуқаролар учун эмас, балки давлатнинг ўзи учун ҳам мажбурий ҳисобланади. Ҳуқуқий давлат концепцияси тарихан қадимги мутафаккирлар – Аристотел, Жон Локк, Шарл Монтеске, Иммануил Кант каби олимларнинг асарларида шаклланган. Уларнинг фикрича, давлат ҳокимияти чекланмаган бўлса, у зўравонлик ва адолатсизликка олиб келади. Шу сабабли давлат ҳокимияти қонун билан чекланиши зарур.

Шунингдек, ҳуқуқий давлат қуйидаги асосий тамойилларга таянган ҳолда фаолият юритади:

Қонун устуворлиги – қонун жамият ҳаётининг барча соҳаларида етакчи ўринни эгаллайди. Ҳеч бир шахс ёки ташкилот қонундан устун бўла олмайди.

Ҳокимиятлар бўлиниши принципи – давлат ҳокимияти уч тармоққа қонун чиқарувчи, ижро этувчи ва суд ҳокимиятига бўлинади. Бу ҳокимиятнинг бир қўлда жамланишининг олдини олади.

Инсон ҳуқуқ ва эркинликларининг кафолатланиши – шахснинг ҳаёти, эркинлиги, шаъни ва қадр-қиммати давлат томонидан ҳимоя қилинади.

Суд ҳокимиятининг мустақиллиги – судлар мустақил бўлиб, фақат қонунга бўйсунади. Бу адолатли судловни таъминлашда муҳим омилдир.

Давлат ва шахснинг ўзаро масъулияти – фуқаро қонунларга риоя қилса, давлат унинг ҳуқуқларини ҳимоя қилишга мажбур.

Фуқаролик жамияти тушунчаси – бу фуқароларнинг давлатдан ташқарида, аммо қонун доирасида ташкил этилган ва ижтимоий манфаатларни ифода этувчи мустақил институтлар тизимидир. Фуқаролик жамиятида шахс эркинлиги, ташаббускорлик ва ўзини ўзи бошқариш муҳим ўрин тутади. Фуқаролик жамияти давлат билан рақобат қилмайди, аксинча, жамият манфаатларини ифода этган ҳолда давлат фаолиятини тўлдиради ва назорат қилади. Бундай жамиятда фуқаролар ўз муаммоларини ҳал этишда фаоллик кўрсатади.

Шунингдек, фуқаролик жамияти қуйидаги институтлар орқали намоён бўлади:

• нодавлат нотижорат ташкилотлари;
• сиёсий партиялар ва ҳаракатлар;
• касаба уюшмалари;
• оммавий ахборот воситалари;
• маҳалла ва бошқа фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари.

Мазкур институтлар жамиятда ижтимоий мувозанатни таъминлаш, фуқароларнинг манфаатларини ҳимоя қилиш ва жамоатчилик фикрини шакллантиришда муҳим рол ўйнайди. Ҳуқуқий давлат ва фуқаролик жамияти бир-бири билан чамбарчас боғлиқ. Ҳуқуқий давлат фуқаролик жамияти институтларининг эркин фаолият юритиши учун ҳуқуқий шарт-шароит яратади. Фуқаролик жамияти эса давлат ҳокимияти устидан жамоатчилик назоратини амалга оширади. Агар фуқаролик жамияти ривожланмаган бўлса, ҳуқуқий давлат фақат қоғозда қолиб кетиши мумкин. Шу боис уларнинг параллель ривожланиши муҳим ҳисобланади.

Бугунги кунда ҳуқуқий давлат ва фуқаролик жамиятини ривожлантиришда бир қатор муаммолар мавжуд, булар аҳолини ҳуқуқий саводхонлигининг юқори эмаслиги, фуқароларнинг ижтимоий-сиёсий фаоллиги етарли эмаслиги, жамоатчилик назоратининг сустлиги ва бошқалар. Бу муаммолар жамиятда адолат ва қонун устуворлигини тўлиқ таъминлашга тўсқинлик қилади.

Шунингдек, ҳуқуқий давлат ва фуқаролик жамиятини ривожлантириш учун қуйидаги чора-тадбирлар муҳим саналади:

• ҳуқуқий таълим ва ҳуқуқий тарғиботни кучайтириш;
• ёшларнинг ҳуқуқий маданиятини ошириш;
• фуқаролик жамияти институтларини қўллаб-қувватлаш;
• давлат бошқарувида очиқлик ва шаффофликни таъминлаш;
• оммавий ахборот воситаларининг эркинлигини кенгайтириш.

Бу чора-тадбирлар жамиятда демократик қадриятларнинг мустаҳкамланишига хизмат қилади.

Хулоса қилиб айтганда, ҳуқуқий давлат ва фуқаролик жамиятини ривожлантириш жамиятнинг барқарор тараққиёти ва демократик ривожланишининг муҳим омилидир. Қонун устуворлиги, инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва фуқароларнинг фаоллигини ошириш орқали адолатли ҳамда кучли жамият барпо этиш мумкин. Ҳар бир фуқаро ҳуқуқий давлат ва фуқаролик жамиятининг шаклланишида фаол иштирок этиши зарур.

9Yan Фотолавҳа, Янгиликлар

Сирдарё вилоят маъмурий судларининг 2025 йилнинг ўтган даври давомидаги фаолияти назар

2025 йил давомида Гулистон туманлараро маъмурий суди томонидан биринчи инстанцияда жами 444 та оммавий низо ва материаллар кўриб тамомланган бўлиб, шундан, 425 тасини оммавий низолар, 19 тасини материаллар ташкил этган.

2025 йилда 2024 йилга нисбатан маъмурий ишларни кўрилиши 8,6 фоизга камайган.

Биринчи инстанция судида кўриб тамомланган 425 та маъмурий ишларнинг 114 таси қаноатлантирилган, 216 тасини қаноатлантириш рад қилинган, 78 та ариза бўйича иш юритиш тугатилган ва 17 та ариза кўрмасдан қолдирилган.

Биринчи инстанция судида кўриб тамомланган 425 та маъмурий ишларнинг асосий қисмини маҳаллий ҳокимликлар, солиқ органлари ва кадастр идораларига нисбатан берилган аризаларни кўриб чиқиш билан боғлиқ ишлар ташкил этган. Жумладан,

ҳоким қарорини ҳақиқий эмас деб топиш ҳамда маҳаллий ҳокимлик мансабдор шахсларининг харакати (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш ҳақида кўрилган ишлар 107 тани, яъни жами кўрилган ишларнинг
26,9 фоизини;

солиқ органи қарорларини ҳақиқий эмас ҳамда мансабдор шахсларининг харакати (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш ҳақида кўрилган ишлар 94 тани, яъни жами кўрилган ишларнинг 23,6 фоизини;

кадастр идоралари қарорларини ҳақиқий эмас ҳамда мансабдор шахсларининг харакати (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш ҳақида кўрилган ишлар 73 тани, яъни жами кўрилган ишларнинг 18,3 фоизиниташкил этган.

Биринчи инстанция судида 2025 йил давомида 114 та аризачиларнинг бузилган ҳуқуқлари тикланиб, маъмурий органларнинг қарорлари ҳақиқий эмас, мансабдор шахсларининг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) қонунга хилоф деб топилган.

Суд муҳокамаси жараёнида аниқланган камчиликларни бартараф этиш ва келгусида такрорланишига йўл қўймаслик ҳақида 115 та, яъни қаноатлантирилган ишларга нисбатан 101,0 фоиз ишларга нисбатан хусусий ажримлар чиқарилган.

Шунингдек, 2025 йилда биринчи инстанция суди томонидан 19 та материаллар кўриб тамомланган бўлиб, уларнинг барчасини суд қарорларини янги очилган ҳолатлар бўйича кўриш бўйича материаллар ташкил этган.

Сирдарё вилоят маъмурий судининг апелляция инстанцияси томонидан 2025 йил мобайнида жами 89 та, Сирдарё вилоят маъмурий судининг кассация инстанцияси томонидан жами 48 та, Сирдарё вилоят маъмурий судининг тафтиш инстанцияси томонидан жами 83 та иш кўриб чиқилган.

Сирдарё вилоят ва Гулистон туманлараро маъмурий судлари томонидан 2025 йил мобайнида жами 670 та ҳуқуқий тарғибот тадбирлари амалга оширилган бўлиб, шулардан 308 таси оғзаки, 362 таси оммавий ахборот воситалари орқали ўтказилган.

Сирдарё вилоят маъмурий суди