Ўзбекистонда коррупцияга қарши кураш: 2025 йил натижалари ва 2026 йил — янги босқич
Коррупция ҳар қандай жамият тараққиётига жиддий тўсиқ бўлиб, иқтисодий ўсишни секинлаштиради, адолатли бошқарув тамойилларига путур етказади ҳамда фуқароларнинг давлатга бўлган ишончини сусайтиради. Шу сабабли сўнгги йилларда Ўзбекистонда коррупцияга қарши кураш давлат сиёсати даражасига кўтарилди. 2025 йилда амалга оширилган ислоҳотлар ва 2026 йилга мўлжалланган режалар ушбу йўналишда сифат жиҳатидан янги босқични бошлаб бермоқда.
2025 йилда асосий эътибор давлат бошқарувида шаффофликни таъминлаш, ортиқча бюрократик тўсиқларни бартараф этиш ва рақамли хизматларни кенгайтиришга қаратилди. Электрон давлат хизматларининг кенгайиши аҳоли ва тадбиркорлар учун қулайлик яратиб, инсон омили билан боғлиқ коррупция хавфини сезиларли даражада камайтирди. Кўплаб рухсатнома ва ортиқча талаблар бекор қилиниб, хизматлар онлайн шаклга ўтказилди. Бу эса вақт тежалиши, харажатларнинг қисқариши ва давлат идораларига нисбатан ишончнинг ошишига хизмат қилди.
Шу билан бирга, давлат органларида ички назорат тизимлари кучайтирилди. Коррупцияга қарши ички бўлимлар, комплаенс хизматлари ҳамда масъул лавозимлар жорий этилди. Раҳбарларнинг шахсий жавобгарлиги оширилиб, ҳар бир ташкилотда шаффофликни таъминлаш бўйича аниқ вазифалар белгилаб берилди.
Жамоатчилик назорати ҳам изчил кенгайтирилди. Коррупция муаммосини очиқ муҳокама қилиш учун очиқ платформалар яратилди, фуқаролик жамияти институтлари ва оммавий ахборот воситалари бу жараёнга фаол жалб этилди. Бу жамиятда ҳуқуқий онгни юксалтириш ва фуқаролар фаоллигини оширишга хизмат қилмоқда.
2025 йил ислоҳотларининг яна бир муҳим жиҳати — халқаро ҳамкорликнинг кучайиши бўлди. Хорижий ташкилотлар билан тажриба алмашиш, ўқув семинарлари ва таҳлилий дастурлар коррупцияга қарши курашда илғор халқаро стандартларни жорий этишга замин яратди ҳамда мамлакатнинг халқаро нуфузини мустаҳкамлади.
2026 йил коррупцияга қарши курашда янги босқич сифатида белгиланмоқда. Жумладан, Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев томонидан 2026 йил коррупция иллатига қарши курашда “фавқулодда ҳолат” йили сифатида эълон қилинди. Президентимизнинг 2025 йил 26 декабрдаги Олий Мажлисга ва халқимизга йўллаган Мурожаатномасида коррупцияни давлат тараққиётига жиддий таҳдид сифатида баҳоланиб, унга муросасиз муносабатда бўлиш зарурлиги алоҳида таъкидланди.
Ушбу ёндашув 2026 йилда ислоҳотлар янада қатъийлаштирилишини англатади. Жумладан, барча идораларда комплаенс ва коррупцияга қарши ички назорат учун масъул ўринбосар лавозимлари жорий этилиши, Ҳисоб палатаси вакиллари фаолиятини кенгайтириш режалаштирилган. Бу чоралар бюджет маблағларининг мақсадли сарфланиши, мансаб ваколатини суиистеъмол қилиш ҳолатларининг олдини олиш ва тизимдаги салбий ҳолатларни барвақт аниқлашга хизмат қилади.
Шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 30 декабрда қабул қилинган ПФ-270-сонли Фармони коррупцияга қарши давлат сиёсатини янада такомиллаштиришда муҳим ҳуқуқий асос бўлиб хизмат қилмоқда. Мазкур ҳужжат билан 2030 йилгача бўлган устувор йўналишлар белгиланиб, давлат органлари ва давлат улуши юқори бўлган хўжалик жамиятларида коррупцияга қарши профессионал тизимни жорий этиш, рақамли технологиялар ва сунъий интеллектдан фойдаланишни кенгайтириш, очиқлик сиёсатини изчил давом эттириш вазифалари белгиланди.
Амалга оширилаётган ислоҳотларнинг ижобий самараси аллақачон сезилмоқда: аҳоли давлат хизматларидан тез ва қулай фойдаланмоқда, тадбиркорлик муҳити яхшиланмоқда, жамиятда адолат ва қонунийликка бўлган ишонч ортиб бормоқда.
Хулоса қилиб айтганда, 2025 йил ислоҳотлари мустаҳкам пойдевор яратди, 2026 йил эса ушбу жараёнларни янги босқичга олиб чиқишни мақсад қилмоқда. Давлат органлари, фуқаролик жамияти ва фуқаролар ўртасидаги ҳамкорлик қанчалик кучли бўлса, коррупцияга қарши кураш шунчалик самарали бўлади. Адолатли, шаффоф ва қонуний жамият барпо этиш ҳар биримиз учун умумий мақсаддир.
Сидарё вилоят маъмурий суди
бош консультанти Ш.Ўктамов