Korrupsiyaga qarshi qonunchilikni takomillashtirish, yangi tashabbuslar va amalga oshirilayotgan islohotlar.
Bugungi kunda korrupsiyaga qarshi kurash davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, uni yengish maqsadida qonunchilik va amaliyotni takomillashtirish borasida tizimli choralar ko‘rilmoqda. 2025–2026 yillarda qabul qilingan qonunlar, farmonlar va qo‘shimchalar asosida shaffoflik mexanizmlari va javobgarlik mexanizmlari sezilarli darajada mustahkamlanmoqda.
O‘zbekiston Respublikasi Senati yaqinda “Muayyan qonun hujjatlariga korrupsiya, shaffoflik va boshqaruv samaradorligini oshirish bilan bog‘liq qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritish to‘g‘risida”gi qonunni ma’qulladi. Bu hujjat korrupsiyaga qarshi kurashni qonuniy asosda yuksaltirishga xizmat qiladi. Uning asosiy yo‘nalishlari quyidagilardan iborat: davlat lavozimlariga nomzodlar uchun korrupsiya oldini olish rejalarini taqdim etish talabi, sud tizimini soddalashtirish yo‘nalishlari hamda investorlar huquqlarini himoya qilish mexanizmlari, shu jumladan maxsus zonalarda davlat to‘lovlarisiz sudga murojaat qilish huquqi kiritilishi belgilandi.
Bu qonun davlat boshqaruvi tizimida oshkoralik va hisobotlilikni yanada chuqurlashtirishga qaratilgan bo‘lib, Prezidentimiz tomonidan ilgari surilgan korrupsiya bilan kurash strategiyasining uzviy davomidir.
2025 yil 30 dekabrda imzolangan Prezidentning farmoni bilan korrupsiyaga qarshi kurashish tizimi 2030 yilgacha bo‘lgan strategiyada yangi bosqichga olib chiqildi. Farmonga ko‘ra:
• Davlat organlarida milliy anti-korrupsiya sertifikatlashtirish menejment tizimi joriy etiladi.
• Normativ hujjatlar korrupsiyaga qarshi ekspertizadan o‘tkaziladi, ularning xavf-xatarlari aniqlanadi hamda oldini olish choralari ishlab chiqiladi.
• Raqamli va axborot platformalari – xususan “E-qaror” tizimida hujjatlar shaffof e’lon qilinishi talabi kuchaytirildi; shu jumladan e’lon qilinmasdan qo‘yish qonunchilikni buzuvi deb qaraladi.
• Korrupsiyaga qarshi ichki nazorat bo‘linmalari va klaster modeli asosida davlat organlari va jamiyat institutlari o‘rtasida uzluksiz hamkorlik mexanizmi yo‘lga qo‘yildi.
• Anti-korrupsiya yo‘nalishida raqamli komplayens tajriba tizimi joriy etiladi, bu orqali AI asosida xavf-xatarlarni aniqlash va oldini olish choralari kuchaytiriladi.
Bu o‘zgarishlar O‘zbekiston anti-korrupsiya siyosatini reaktsiyaviy yondashuvdan — jinoyat sodir bo‘lgandan so‘ng jazoga erishishdan — proaktiv, tizimli, oldini olish strategiyasiga o‘tkazish maqsadini amalga oshirishga xizmat qiladi.
Yangi tartibga ko‘ra, korrupsiyani xabar qilgan shaxslar uchun mehnat qonunlari doirasidagi himoya orderi joriy etiladi, bu ularni tazyiq va ta’qibdan qo‘riqlaydi.
Bundan tashqari, davlat organlari ichki nazorat bo‘linmalarining faoliyatida chelencyal bonus tizimi va maxsus rag‘batlantirish mexanizmlari joriy etilmoqda, jazolar esa faqat qonuniy mexanizmlar orqali qo‘llanadi.
Mazkur qonunchilik o‘zgarishlari korrupsiya bilan kurashning ichki mexanizmlarini chuqurlashtirish, davlat idoralari faoliyatini shaffoflashtirish, zamonaviy raqamli texnologiyalar asosida risklarni oldini olish hamda fuqarolar ishtirokini kengaytirishni nazarda tutadi. Ular nafaqat jazoni kuchaytirish, balki oldini olish, profilaktika va shaffof boshqaruvni yo‘lga qo‘yish bo‘yicha muhim qadamlardir.
Bu qonuniy tashabbuslar O‘zbekistonni korrupsiyaga qarshi kurashda yangi tizimli bosqichga olib chiqadi va xalqaro standartlarga mos huquqiy mexanizmni shakllantirishda muhim poydevor bo‘lib xizmat qiladi.
Sirdaryo viloyat ma’muriy sudining sudyasi M.Xaydarov
Sirdaryo viloyat ma’muriy sudining sudya katta yordamchisisi Y.Qo’ldoshev